اولین سایت اطلاع رسانی عطر ایران (تاسیس 1380) ، عطر یار  Friend Perfume

   

www.zibaweb.comصفحه اصلی زیبا وب

فرهنگ لغت عطر از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

 

تولید عطر زنبق در مصر باستان عطرها از ترکیب اسانسها، ترکیبات معطر و تثبیت کننده ها و حلالها تشکیل می‌شوند تا در خوشبو سازی بدن و یا محیط زندگی از آنها استفاده شود. مواد معطر سازنده عطر بر پایه استخراج از منابع گیاهی و حیوانی و یا از روش‌های تولید مصنوعی مواد شیمیایی تهیه می گردند.

از طریق متن های باستانی و حفاری های باستان شناسی معلوم شده است که عطرها در بعضی از تمدن های اولیه انسانی وجود داشته اند. عطر سازی مدرن از اواخر قرن نوزدهم میلادی که تولید مصنوعی مواد معطری همچون وانیلین و کومارین بطور تجاری ممکن شد، شروع گردیده است.

تاریخچه

انبيق - قرن سيزدهم هجري شمسي - ساخته شده در تبريز. هنر عطر سازی در زمان باستان از میان رودان و مصر شروع شده و درایران و روم باستان توسعه پیداکرد.اولین شیمی دان ثبت شده در دنیا زنی است بنام تاپوتی، یک عطر ساز که طبق لوحه های خط میخی در هزاره دوم قبل از میلاد در میان رودان می زیسته است.او گلها ، روغنها و اگیر ترکی را با دیگر مواد معطر چندین بار متوالی تقطیر و صاف می کرده است.

در سال 2005 ، باستان شناسان آنچه که تصور می شود قدیمی ترین عطر جهان می باشد را در پیرگوس (Pyrgos) ، قبرس کشف کردند. عطر قدمتی بیش از 4،000 سال دارد. عطرهایی ، در یک عطر سازی باستانی کشف گردیده اند. در این مجموعه حداقل 60 دستگاه تقطیر، کاسه برای مخلوط کردن ، قیف و بطری عطر در یک کارگاه 43،000 فوت مربعی (4،000 متر مربعی) کشف گردید. در زمان های قدیم مردم با استفاده از گیاهان و ادویه جاتی مانند بادام ، گشنیز، گل تلفونی (مورد سبز)، رزین رسته مخروطیان، ترنج ، و همچنین انواع گل عطر تولید می کرده اند.

درقرن نهم میلادی ابویوسف کندی ( Alkindus )شیمیدان عرب، کتابی درباره عطرها به نام کتاب شیمی عطر و تقطیر نوشته است.این کتاب شامل بیش از یک صد دستور برای تهیه روغنهای معطر، مرهم ها ، عرق های گیاهی و جایگزینهایی برای داروهای پر هزینه می باشد. به علاوه در این کتاب 107 روش و دستور العمل برای عطر سازی و ساخت تجهیزات مربوطه، از جمله انبیق ، شرح داده شده است.

دانشمند ایرانی ابن سینا فرآیند استخراج روغن از گل با استفاده از روش تقطیر را که امروزه بطور معمول استفاده می گردد معرفی کرد. اولین تجربه او با گل رز بوده است. از زمان این کشف ، عطر مایع از مخلوطی از روغنها ، گیاهان و یا گلبرگ های خرد شده که یک ترکیب قوی بوجود می آورند به دست می آید. از این میان گلاب بلافاصله میان مردم محبوب شد . مواد اولیه و تکنولوژی تقطیر در کشورهای شرقی به طور قابل توجهی صنعت عطر سازی و پیشرفت های علمی و بخصوص شیمی را در غرب تحت تاثیر قرار داده اند.

غلظت

بطری اصلی ادوکلن

تفاوت محصولاتی که به‌عنوان انواع عطر شناخته می‌شوند تنها در میزان غلظت عصاره های روغنی معطر در حلال آن می باشد که می تواند شامل اتانول یا ترکیبی از آب و اتانول باشد. شدت و ماندگاری عطر بر اساس غلظت ، شدت و طول عمر ترکیبات معطر(اسانس طبیعی / روغن عطر ) مورد استفاده در آن می باشد: هر قدر درصد ترکیبات معطر افزایش می یابد، شدت و ماندگاری آن نیز زیادتر می شود.

شرایط خاصی که برای توصیف غلظت تقریبی یک عطر با استفاده از درصد و یا حجم روغن معطر در آن، مورد استفاده قرار گیرد معمولا مبهم و غیر دقیق می باشد.فهرستی از عبارات معمول به شرح زیر ارائه شده است:

پودر عطر شامل 31% اسانس عطری در پودر تالک آرایشی بدون وجود الکل.

عصاره عطر (perfume) با غلظتی بین 15-40% غلیظ ترین، خالصترین ، ماندگارترین و در عین حال گرانترین نوع عطر است.

اسپریت دو پرفیوم (Esprit de Parfum, ESdP) شامل 15-30% مواد معطره، یک ترکیب که به ندرت بین عصاره عطر و ادوپرفیوم استفاده می شود.

ادو پرفیوم (Eau de Perfume,EdP) با غلظتی در حدود 10-20% رایج ترین نوع عطر است که ماندگاری مناسبی دارد و به گرانی عطر هم نیست.این نوع عطر را با عبارت (millésime) نیز نشان می دهند.

ادو توالت (Eau de Toilette, EdT) در حدود 5-15% غلظت داشته و بوی ملایمی دارد که ماندگاری زیادی هم ندارد و برای تمدید بوی آن باید چندین بار در طول روز از آن استفاده شود.

ادوکلن (Eau de Cologne, EdC) که در واقع همان ادو توالت (Eau de Toilette) است، با غلظتی در حدود 3-8%از مواد معطر.

پرفیوم میست (Perfume mist) با غلظت 3-8% مواد معطره در حلال غیر الکلی.

اسپلش و افترشیو (EdS) با 1-3 % غلظت مواد معطره.

در تمام این محصولات اتانول و یا ترکیب آب و اتانول به عنوان حلال مواد معطر به کار می‌رود. روغنهای معطر می توانند در روغن های بی بوی دیگری نظیر روغن نارگیل تصفیه شده ویا موم های مایعی نظیر روغن جوجوبا (Jojoba oil) حل شوند.

چگونگی توصیف عطر

 

هرم رایحه ها

فرمول دقیق عطر های تجاری محرمانه نگه داشته می شوند . حتی اگر آنها را منتشر کنند، آنچنان رایحه آنها تحت تاثیر مواد و بوهای پیچیده ای می باشند که کمک زیادی برای تشخیص و توصیف آن عطر خاص نمی کنند. با این حال ، یک فرد متخصص در عطر می تواند به طرز ماهرانه ای به اجزا و عناصر سازنده آن پی ببرد.

عملی ترین راه برای توصیف یک عطر توجه به عناصر آن رایحه و یا " خانواده" ای است که به آن تعلق دارد، تمام آن رایحه هایی که احساس کلی از یک عطر را از شروع استفاده از آن تا آخرین لحظه ای که اثر آن باقی مانده، می سازد.

نُت های رایحه

عطر نیز در تشابه با نت های موسیقی به داشتن سه گروه از نت های گوناگون توصیف می شود که یک رایحه هماهنگ را بوجود می آورند. ایت نت ها به مرور زمان آشکار می شوند، اولین بویی که از عطر به مشام می رسد مربوط به نت بالایی (top note) می باشد. به دنبال آن نت میانی (middle note) احساس می شود و در آخرین مرحله نت پایه (base note) خود را بتدریج آشکار می نماید. این نتها با دقت و با توجه کامل به فرآیند تبخیر عطر به وجود می آیند.

نت بالایی: بویی است که به محض استفاده از یک عطر به مشام می رسد. نت های بالایی شامل ملکولهای کوچک و سبکی هستند که به سرعت تبخیر می شوند. آنها در شکل گیری احساس اولیه یک فرد نسبت به آن عطر نقش مهمی ایفا کرده و در نتیجه در فروش آن عطر بسیار حیاتی می باشند.

نت میانی: بویی است که درست زمانی که نت بالایی در حال محو شدن می باشد خود را نشان می دهد. ترکیبات نت میانی قلب یا بدنه اصلی یک عطر را تشکیل می دهند و به عنوان یک پوشش برای عدم احساس بوی نامطبوع اولیه نت پایه عمل می کنند. این بوی ناخوشایند ابتدایی در نت های پایه با گذشت زمان مطبوع و دل انگیز می شوند.

نت پایه: هنگام محو شدن بوی نت میانی، نت پایه شروع به آشکار شدن می کند. نت های پایه و میانی یک عطر با یکدیگر اساس عطر را تشکیل می دهند . نت های پایه عمق و استحکام هر عطر را به وجود می آورند. ترکیبات این گروه از بوها غنی و عمیق بوده و معمولا تا 30 دقیقه بعد از استفاده به مشام نمی رسند.

رایحه های نت های بالایی و میانی تحت تاثیر رایحه نت پایه قرار می گیرند ، بعلاوه رایحه نت پایه نیز بوسیله مواد استفاده شده در نت میانی تغییر می کند. سازندگان عطرها معمولا نت های عطرها را منتشر کرده و به طور معمول آنها را بصورت هرم رایحه ها با عبارات نمایشی و انتزاعی به نمایش می گذارند.

خانواده های بویایی

گروههای مختلف عطرها را مانند هر طبقه بندی دیگری نمی توان بطور کامل در طبقات مجزا قرار داد، هر رایحه ای طیف هایی از دیگر گروههای بویایی دارد. حتی عطر هایی که به عنوان تک گل ارائه می شوند، هرچند بطور خیلی ظریف ته بوها و اثراتی از خانواده های دیگر در خود دارد. رایحه ای که کاملا بشود آنرا به یک خانواده بویایی خاص منسوب کرد به ندرت پیدا می شود چرا که منوط به اینست که مواد تشکیل دهنده آن فقط از یک مواد آروماتیک خاص تشکیل شود.

به عنوان نقطه شروع برای تشریح یک رایحه از طبقه بندی خانواده های مختلف بویایی استفاده می شود، اما آن به تنهایی قادر به بیان خصوصیات خاص آن عطر نمی باشد. طبقه بندی سنتی از حدود 1900 میلادی به وجود آمد. که شامل هفت خانواده مختلف می شد ، اما امروزه از طبقه بندی مدرنی استفاده می شود که از سال 1945 میلادی در پی پیشرفتهای وسیع در تکنولوژی عطر سازی و همچنین تغییرات در سبک و مذاق مردم بوجود آمد:

گل ها: رایحه های که شامل بوی یک یا چند گل مختلف باشد. یک مثال مناسب عطر Beautiful از شرکت Estée Lauder می باشد.

سبز: این رایحه احساسی نظیر بوی چمن بعد از کوتاه کردن آنها، برگهای سبز که له شوند و یا خیار ایجاد می کنند. به عنوان دو مثال می توان به Sisley's Eau de Campagne یا Aliage از شرکت Estée Lauder اشاره کرد.

آبی ، اقیانوسی یا اُزونی: جدید ترین طبقه در خانواده عطرها که از سال 1991 میلادی با تولید عطر Dune توسط Christian Dior وجود آمد. یک بوی بسیار تمیز و مدرن که منجر به تولید عطرهای دو جنسیتی جدید (که به طور مشترک توسط خانم ها و آقایان استفاده می شوند)شده است. بطور معمول کالون (calone) ، یک ماده مصنوعی که از سال 1966 میلادی تولید می گردد، در این عطر ها به کار گرفته می شود. این ماده همچنین برای تغییر جزیی در رایحه های گل، شرقی و چوب به کار گرفته می شود.

مرکبات: یک خانواده قدیمی در گروههای بویایی که حتی تا این اواخر در ادوکلن های خنک و تازه استفاده می شد. پیشرفتهای جدید عملا ساخت مواد جدیدی با رایحه های مشابه در این گروه را ممکن ساخته است. عطر Brut یک مثال خوب در این زمینه است.

میوه ای: شامل عطری از میوه ها ، به غیر از مرکبات مانند هلو، cassis ( انگور فرنگی سیاه، گونه ای قره قات) ، انبه، میوه گل ساعتی ، و غیره می باشد. عطر Botrytis توسط شرکت Ginestet جزو این گروه می باشد.

خوراکی:بویی با کیفیتی مانند " خوراکی " و یا " دسر " . این بو شامل نت هایی مانند وانیل ، لوبیای تونکا (tonka bean) و کومارین (coumarin)، و ترکیبات مصنوعی طراحی شده با بویی شبیه به طعم غذا می باشد. Angel توسط Thierry Mugler یک نمونه از این عطر ها می باشد.

چرخ رایحه

چرخ رایحه روش طبقه بندی نسبتا جدیدی است که به طور گسترده ای در خرده فروشی و در صنعت عطر از آن استفاده می شود. این روش در سال 1983 توسط مایکل ادواردز، یک مشاور در صنعت عطر ، بوجود آمد که طرح خود را از طبقه بندی رایحه و عطر ارائه داد. طرح جدید به منظور تسهیل در طبقه بندی عطرها و برنامه نامگذاری هر طبقه، و همچنین برای نشان دادن ارتباط بین هر یک از کلاس های منحصر به فرد ساخته شده است.

در طبقه بندی سال 1983 پنج خانواده استاندارد از گل، شرقی، چوبی، سرخسی ، و تازه تشکیل شده است. چهار خانواده اول بیشتر " کلاسیک" می باشند در حالی که گروه آخر متشکل از رایحه جدید، روشن و تمیز مرکبات و رایحه اقیانوسی می باشد که با توجه به پیشرفت در تکنولوژی عطر بوجود آمده اند. هر یک از خانواده ها به نوبه خود به زیر گروه هایی تقسیم شده و در اطراف چرخ مرتب گردیده اند. این جدول برای آخرین بار در سال 2010 تغییر یافته است ، گروه آروماتیک / سرخسی به میان مرکبات و چوب خشک حرکت کرده تا نمودار را با مطالعات اخیر در درک بو همسان سازد.

منابع ترکیبات معطر

گیاهی

زمان زیادی است که گیاهان به عنوان منابع اسانسهای روغنی و ترکیبات معطر استفاده می شوند. این مواد معطر معمولا به عنوان یک فرآیند ثانویه در گیاهان جهت محافظت آنها در برابر گیاهخواران، امراض و جذب حشرات گرده افشان تولید می شود. گیاهان بزرگترین منبع در تامین مواد معطر در صنعت عطر سازی می باشند. منابع این ترکیبات از قسمتهای مختلف گیاه می تواند باشد. یک گیاه بیش از یک ماده معطر می تواند داشته باشد، برای مثال دانه گشنیز نسبت به ساقه و برگ آن بوی کاملا متفاوتی دارد. برگ های نارنج، شکوفه های آن، و پوست میوه اش به ترتیب منابعی برای پتیتگرین (petitgrain)، اسانس بهار نارنج(neroli)، و روغن نارنج (orange oils) می باشند.

 

 

قسمت های مختلف نارنج

پوست: پوسته هایی که بطور معمول استفاده می شوند شامل دارچین و درخت گنه گنه عطری می باشند. روغن معطر پوسته ریشه گیاه ساسافراس (Sassafras) به منظور استفاده از ماده اصلی آن سافرول (safrole) که برای ساخت مواد معطر مصنوعی دیگر استفاده می شود، بطور مستقیم و یا خالص شده استفاده می گردد.

گل و شکوفه: بدون شک یکی از بزرگرترین منابع عطر سازی می باشد ، که شامل گل های واریته های مختلفی از رز و یاس، گل مریم، نرگس، شمعدانی عطری، اُسمانتوس(osmanthus پلومریا، میموسا(mimosa) ، پیچ امین الدوله، گل یخ، کاسی( Cassie) از درخت آکاسیا فارنسیانا (Acacia farnesiana) و امبرِت (ambrette)به همراه شکوفه های مرکبات و درخت یلانگ-یلانگ (ylang-ylang) می شود.غنچه های بازنشده میخک صدپر نیز هر چند به عنوان گل در نظر گرفته نمی شوند اما استفاده می گردند. ارکیده ها بطور تجاری در عطرسازی استفاده نمی شوند به غیر از وانیل که بعنوان یک ارکیده بعد از گرده افشانی و تشکیل کیسه بذر آن در عطرسازی استفاده می شود.

میوه ها: میوه های تازه ای مثل سیب، توت فرنگی و گیلاس بعد از استخراج متاسفانه بوی مورد انتظار را ندارند. اگر این بو ها در عطری وجود داشته باشد ناشی از ترکیبات مصنوعی می باشد. میوه های لیتسه آ(litsea cubeba وانیل و ارس (juniper berry)از استثنا ها می باشند. بیشتر میوه هایی که بطور معمول استفاده می شوند مانند مرکباتی نظیر پرتقال، نارنج، لیمو ترش و لیمو شیرین ،ترکیبات معطرشان از پوست آنها استخراج می گردد. اگر چه پوست گریپ فروت هنوز برای مواد معطرش استفاده می شود، اما از آنجاییکه مواد طبیعی آن دارای ماده سولفور بوده و بوی بدی ایجاد می کنند، بیشتر ترکیبات معطر با بوی گریپ فروت در بازار بطور مصنوعی ساخته می شوند.

برگ و جوانه: برگ هایی که بطور معمول در صنعت عطر استفاده می شوند شامل برگ اسطوخودوس، نعناع هندی (Patchouli مریم گلی، بنفشه، رزماری و برگ های مرکبات می شود. گاهی اوقات برگ ها به علت اضافه کردن نُت های "سبز" به عطر ها ارزش پیدا می کنند، برگ هایی مانند گوجه فرنگی و کاه از این جمله هستند.

ریشه ، ریزوم و پیاز: قسمت های زیر زمینی گیاهانی که به طور معمول در صنعت عطر سازی استفاده می شوند شامل ریزوم های زنبق، ریشه های وتیوِر (vetiver ، در هند به آن خوس گفته می شود) و ریزوم های مختلف از خانواده زنجبیل می باشند.

بذر: بذر هویج ، لوبیای تونکا (Tonka bean گشنیز، زیره، لوبیای کاکائو، جوز هندی، هل سبز و انیسون از منابع معمول در عطر سازی می باشند.

چوب درختان: استفاده از روغن و عرق چوب بعضی از درختان ، از آنجاییکه تامین کننده نُت پایه در صنعت عطر سازی می باشند، غیر قابل چشم پوشی هستند. درختانی که چوبشان در این صنعت استفاده می شوند شامل عود هندی (agarwood صندل (sandalwood رُزوود(rosewood توس یا غان، سرو، اُرِس و کاج می باشند.

رزین (صمغ): صمغ ها از دیرباز در صنعت عطر و عود سازی با ارزش بوده اند. رزینهای معطر و ضدعفونی کننده و عطرهای شامل رزینها در بسیاری از فرهنگ ها بعنوان دارو در درمان بیماریهای بیشماری بکار می رفته است . صمغ هایی که بیشتر در عطر سازی استفاده می شوند شامل رزین لابدانوم (Labdanum)، بوته کندر، مرّ ، بلسان پرویی (Peru Balsam) ، صمغ بنزوئین (Benzoin resin) ، بلسان (درخت گل حنا) می باشند. صمغ کاج و نراد منابع ترپن ها هستند، ماده ای که در تولید مصنوعی بسیاری از مواد معطر دیگر بکار می روند. کهربا و کوپال که در عطر سازی استفاده می شوند فسیل تراوشات صمغ های مخروطیان می باشند.

منابع حیوانی

 

آهوی مشک سیبریایی

سیویت افریقایی: همچنین به مشک سیویت معروف است، که از کیسه معطر این جانور به دست می آید.

هایر رِیسیوم: به "سنگ افریقایی" معروف است ، که از فضولات سنگ شده حیوانی بنام "راک هایراکس" (وبر الصخري به عربی ) به دست می آید.

مشک آهو: در اصل از کیسه مشک ، آهوی آسیایی گرفته می شود، امروزه این نوع مشک با نوع مصنوعی آن که به مشک سفید معروف است جایگزین گردیده است.

کاستوریوم: از بدن سگ آبی آمریکای شمالی گرفته می‌شود.

عنبر سائل: تکه ای از ترکیبات چربی اکسید شده، که از بدن نهنگ عنبر گرفته می‌شود. از آنجاییکه برداشت عنبر سائل از بدن نهنگ عنبر بدون هیچ گونه آسیبی به بدن جانور انجام می شود، از معدود عوامل معطر حیوانی است که درباره آن بحث های جانبی کمی وجود دارد.

شانه عسل: که از کندوی زنبور عسل بدست می آید. موم عسل و خود عسل هردو از طریق حلال ها می توانند استخراج شوند و ابسولوت (absolute) بوجود آورند. موم عسل در اتانول حل شده و اتانول تبخیر شده تا ابسولوت موم عسل بدست آید.

دیگر منابع طبیعی

گلسنگ: گلسنگ های متعارف مورد استفاده شامل اوکمُس (oakmoss) و تریمُس (treemoss) می باشند.

جلبک دریایی: تقطیر شده آنها گاهی بعنوان روغن اسانس در عطر سازی استفاده می شود. جلبک هایی از نوع Fucus vesiculosus که بطور عامه به آن bladder wrack گفته می شود خیلی بدین منظور استفاده می گردند. اسانس جلبک های به علت هزینه های زیاد تولید و قدرت بویایی کمترشان بندرت استفاده می شوند، در عوض جانشینان مصنوعی آنها بیشتر در بازار کاربرد دارند.

منابع مصنوعی

خیلی از عطر های مدرن شامل مواد معطر مصنوعی می باشند. در فرآیندهای مصنوعی رایحه هایی بوجود می آیند که در طبیعت یافت نمی شوند. برای مثال کالون (calone) که یک ترکیب مصنوعی می باشد، بوی اُزونی ، تازه و براقی دارد و به طور گسترده ای در عطر های جدید استفاده می شود. گاهی مواد مصنوعی جانشین مواد طبیعی ای می شوند که به سختی از طبیعت بدست می آیند. بطور مثال کومارین و لینالول دو ماده طبیعی هستند که بسیار ارزانتر از سنتز ترپن نیز بدست می آیند. بوی ارکیده (اسید سالیسیلیک) معمولا بطور مستقیم از خود گیاه گرفته نمی شود بلکه بطور مصنوعی طوری ساخته می شود تا مطابق بوی ارکیده های مختلف باشد.

یکی از گروه هایی که بطور گسترده ای از روش های مصنوعی ساخته می شود مشک سفید می باشد. این مواد در همه اشکال عطر های تجاری بعموان پس زمینه خنثی در نت میانی بکار می رود. این مشک ها به مقدار زیادی در پودرهای رختشویی اظافه می گردند تا یک بوی تمیزی را تا زمان زیادی در لباس های شسته شده ایجاد کند.

بیشتر مواد معطر مصنوعی در دنیا توسط تعداد معدودی از شرکت ها تولید می شوند مانند:

آی اف اف ((International Flavors and Fragrances (IFF)

جیودان(Givaudan)

فیرمنیخ(Firmenich)

تاکاساگو(Takasago)

سیمرایز(Symrise)

هر یک از این شرکت ها سالانه تعدادی از روش های منحصر بفرد تولید خود را در ساخت مواد معطر مصنوعی ثبت اختراع می نمایند.

http://fa.wikipedia.org

عطر  یار؛  برای آنهایی که دوستشان دارید

For your loved ones

Per i vostri cari

Pour vos proches

لأحبائك

Sevdikleriniz için

あなたの愛する人のための

 

باز نشر زیبا وب

..............................................................................................................................

www.zibaweb.com  سایت اطلاع رسانی عطر ایران

www.zibaweb.comصفحه اصلی