تصمیم گیری در مدیریت آموزشی،فواید تصمیم گیری جمعی ، مشکلات تصمیم گیری،مدیران ادارت آموزش و پرورش ، مدیران مدارس ،تحقیق در مورد تصمیم گیری مدیران مدارس،decisions

 www.zibaweb.com  زیبا وب ،سایت مفید برای مدیران مدارس ایرانی

 

مقدمه ای درمورد باید ها و نبایدهای تصمیم گیری در مدیریت آموزشی

آیا شرکت زیر دستان درفراگرد تصمیم گیری مدیر یت ،  همیشه مفید است ؟

 نتایج یک تحقیق بزرگ در دانشگاه کلمبیا در مورد مدیران مدارس

حمید رضا ترکمندی – کارشناس ارشد مدیریت آموزشی – بیجار

        تصمیم گیری ، مسئولیت اصلی همه مدیران می باشد  و آن عبارت از فراگردی است  که نه تنها منتهی به اتخاذ تصمیم بلکه منتهی به اجرا نیز می شود . تا زمانی که تصمیم گیری به عمل تبدیل نشده است ، جز تصورات چیزی نیست . فهمیدن فراگرد  تصمیمگیری  برای مدیران مدارس امری حیاتی است  زیرا مدرسه مانند همه سازمانهای رسمی دیگر  اساسا" یک ساختار تصمیم گیری است  . "تئوری عمومی مدیریت  باید شامل  اصول سازمانی  باشد  که تصمیمگیری  صحیح را ممکن  سازد همچنانکه باید شامل  اصولی باشد که عمل اثر بخش را تضمین نماید"(هوبرت ا. سیمون)

       مطالعه سه ساله  232 مدیر مدرسه  که به وسیله کالج معلمان دانشگاه کلمبیا  انجام شد  از جامع ترین  مطالعات در باره تصمیم گیری است . مدیران شرکت کننده در تحقیق  به مدت یک هفته در  بیست محل  ، از سراسر کشور اجتماع کردند  . محققان برای مقایسه تصمیم گیری  و عملکرد مدیران مختلف  ، وضعیت  مشابه به وضعیت یک مدرسه واقعی  را به وجود آوردند ، بسیار ی از مسایل اداری از وضعیت این مدرسه در عمل ، ایجاد شد .

       توسط محققان ، اطلاعات  دموگرافیک  و شخصیتی مدیران مدارس شرکت کننده از طریق مجموعه تستهای وسیع را ، جمع آوری کردند . برخی اقدامات در دوره تحقیق عبارت بودند از :

1-      از مدیران مدارس  خواسته شد که در ارتباط با انواع  وظایف مدرسه تصمیم گیری کرده و عمل کنند .

2-      مدیران مدارس در همین زمان کوتاه  مقالاتی در روزنامه های محلی نوشتند.

3-      معلمان تازه کار را ارزشیابی کردند .

4-      در کنفرانس ها و جلسات و کمیته ها شرکت نمودند

5-      یک سخنرانی برای  انجمن اولیا و مربیان مدرسه ضبط کردند.

6-      در باره مشکلاتی که از یک مجموعه مرتب شده استخراج شد و به آنان ارائه گردید ، اتخاذ تصمیم کردند .

7-      و برخی اقدامات یک مدیر مدرسه را انجام دادند.

 

نتایج تحلیل داده ها

        نتایج تحلیل داده ها ، دو تفاوت کلی را در برخورد به مسایل تصمیم گیری  روشن کرد :

اول : بعضی از مدیران  به آمادگی برای  عمل تاکید داشتند  در حالیکه  بعضی از آنها به خود عمل تاکید ورزیدند

دوم : بعضی از مدیران  در حل مسئله ، در تمام مراحل فراگرد تصمیم گیری  ، از مدیران دیگر کار بیشتر ی انجام دادند .

ویژگی مدیرانی که بیشترین  اثر بخشی را داشتند از این قرار بود :

الف: تاکید بیشتر به آمادگی برای  تصمیم گیری

ب:  انجام کار بیشتر در فراگرد تصمیم گیری

ساعی ترین مدیر ،  4 برابر بیشتر  از مدیر غیر ساعی کار کرد . نتایج این  پژوهش  می تواند در یک جمله کوتاه خلاصه شود : " برای سازماندهی  و آمادگی  تصمیمات  خود، تلاش می کند ."  این جمله نیز می تواند  توضیحی کوتاه برای  مدیر اثر بخش باشد .

      پژوهش فوق روشن کرد ؛ مدیرانی که  تصمیم گیرنده ای  اثر بخش هستند ؛

1-      مقدار زیادی  در امور مقدماتی مسئله  مشغول می شوند ،

2-      اطلاعات بیشتری  جستجو می کنند،

3-      بین واقعیت و عقاید تفاوت قائل می شوند،

4-      مرتبا" خواهان اظهار نظر دیگران هم هستند .

      در مقابل ، مدیرانی که بدون آمادگی لازم ، تصمیمات سریع ، " آری یا نه "  اتخاذ می کنند ، اثر بخشی کمتری دارند.

      نتایج این تحقیق  استفاده از چرخه تصمیم گیری اداری را حمایت  می کند ، علاوه بر این ، تحقیق و مطالعات زیادی در باره تصمیم گیری وجود دارد که شرکت زیر دستان در فراگرد تصمیم را مورد توجه قرار می دهد .گرچه تصمیم گیری  کاملا" معقول ، غیر ممکن است ولی مدیران به یک فراگرد  سیستماتیک  نیاز دارند  که  انتخاب راه حلهای  رضایتبخش را تقویت می کند .

     وقتی مدیر تصمیم گرفت که زیر دستان(همکاران) را در فراگرد تصمیم گیری شرکت دهد ،قدم بعدی  عبارت از انتخاب گروه تصمیم گیری و نوع مشورتی آن است . "گای ای .سوانسن "  سه نوع اصلی مشورتی را بر حسب  اینکه گروه در تصمیم گیری  چگونه به نتیجه می رسد ،  طبقه بندی کرده است :

1-   نوع مرکزیت – دموکراتیک  که احتمالا" معمولترین حالتی است که به کار برده می شود . مدیر ، مشکل را به همکاران  توضیح داده ، جویای نظرات ، پیشنهادها ، عکس العمل ها و عقاید آنها می باشد . تصمیم به طور واضح متعلق به خود مدیر است اما وی  سعی میکند که مشارکت همکاران و احساس آنها را در  تصمیم نهایی منعکس کند .

2-   نوع پارلمانی  که اعضای  گروه  را به موافقت اکثریت در روش عمل ، مقید می سازد . همه  اعضای گروه از جمله رهبر گروه دارای  یک رای مساوی هستند .

3-   نوع اتفاق آراء  مستلزم موافقت همه اعضای گروه در مورد روش  عمل  مورد نظر می باشد . مثل حالت پارلمانی ، همه اعضا دارای رای  مساوی هستند .

برای هر یک از وضعیتهای تصمیم گیری ، نوع مشورتی مناسبی وجود دارد .

اگر  زیر دستان درتصمیم خاصی ، نفع شخصی  داشته باشند و معلومات لازم(تخصص) برای مشارکت  مفید در آن را ، دارا باشند ، در این صورت باید در فراگرد تصمیم گیری شرکت کنند .  اگر موضوع به معلمان ، مربوط نبوده ، خارج از حوزه تخصصی آنان باشد ، باید  از شرکت دادن آنان در تصمیم گیری خود داری کرد  درحقیقت ، مشارکت معلمان  در این نوع تصمیمات ممکن است  موجب رنجش آنان شود زیرا مایل به شرکت در تصمیم گیری نخواهند بود . ولی  چه نوع مشورتی مفید تر از همه است ؟ نوع اتفاق آراء  اگر به طور موفقیت آمیزی به کار برده شود  رویه تصمیم گیری قدرتمندی است ، مع هذا چون مستلزم اتفاق آراء است ، این رویه معمولا"  غیر واقع بینانه  است و زمانی مورد استفاده قرار میگیرد که موافقت کامل ضروری  باشد . حتی در چنین موقعیتهایی  ، از جهت وقت ، انرژی و  نگرانی و تشویق ، گران تمام می شود . نوع مرکزیت – دموکراتیک  نیز  باید  در وضعیت  نفع شخصی  وداشتن  تخصص  به کار رود  ولی احتمال ضعیفی دارد  که مشارکت زیر دستان را به حداکثر برساند ، بنابراین  به نظر می رسد نوع  پارلمانی  غالبا" باید در  وضعیتهایی مورد استفاده باشد که معلمان  هم دارای  نفع شخصی بوده  و هم تخصص زیادی داشته باشند.

         شکی نیست که تصمیم گیری گروهی  می تواند یک فراگرد  اثر بخشی باشد ولی حتی وقتی که شرایط  ، تصمیم  گروهی را ایجاب می کند ،  خطراتی وجود دارد . وقت همواره  یک مانع بالقوه ای در مقابل  مشارکت در تصمیم گیری است  و معمولا" تصمیمات  گروهی نسبت به تصمیمات  فردی به وقت بیشتری نیاز دارد . مشارکت مستلزم  بحث ، مجادله و غالبا" تعارض است ؛ در واقع با افزایش تعداد عاملا ن در فراگرد تصمیم گیری ، هماهنگی ، تبدیل به موضوع مهم و مشکلی می شود . سرعت و کارایی ، از محاسن اساسی  تصمیم گیری گروهی نیست .

        گرچه مشارکت در تصمیم گیری  می تواند تعارض افراطی در گروه ایجاد کند ، موفقیت گروه در حل مسئله  همبستگی قدرتمندی  تولید می کند ، مخصوصا" در بین اعضای گروههای کوچکتر " درون " گروه  .  البته همبستگی بیش از اندازه می تواند  به اندازه تعارض خطرناک باشد . تعارض مانع عمل می شود ؛ همبستگی قوی موجب  همشکلی  در داخل گروه می گردد . مشکل همشکلی این است  که می تواند  مشابهت فکری بدون انتقاد ایجاد نماید .

       " جنیس " نکات عمده این گرایش به پیروزی طلبی  را در بین گروههایی  با همبستگی نسبتا" زیاد و خیلی زیاد  متذکر میشود . وقتی که این گرایش غالب باشد ، اعضا گروه تدابیر  شناختی جمعی خود را برای تهیه  توجیهات مناسب با تصور مشترک اعضاء در باره عدم انتقاد پذیری  سازمان به کار می برند ؛ یعنی سندرم فکر گروهی را به نمایش می گذارند .

    موارد زیر بیانگر خصوصیات علایم فکر گروهی برای توجیه ناکامی در تصمیم گیری گروهی است :

1-      تصور عدم انتقاد پذیری . اعضا خطر آشکار را نادیده گرفته ، ریسک زیادی کرده ، خیلی خوشبین هستند .

2-      توجیه جمعی .  اعضا اخطارهای ضد تفکر گروه را تاویل کرده و بی اعتبار می کنند .

3-   تصور اخلاقی . اعضا عقیده دارند  که تصمیم آنها از نظر  اخلاقی درست است و پیامدهای  اخلاقی  تصمیمات خود را نادیده می گیرند.

4-      همانند سازی اضافی .  اعضا گروه رقبای خارج از آن را به طور  منفی همانند می سازند.

5-   اعمال فشاربرای همشکلی . اعضا بر افرادی از گروه که بر خلاف همانند سازیها ، تصورات یا تعهدات گروه صحبت کنند اعمال فشار می کنند  ، چنین مخالفتی  را عدم وفاداری تلقی می نمایند .

6-      خود سانسوری . اعضا اختلاف عقیده خود را پنهان می کنند .

7-      تصور اتفاق آراء . اعضا به غلط  استنباط می کنند  که همه با تصمیم  گروه موافق هستند ؛ سکوت علامت رضاست .

8-   محافظان فکر . بعضی از اعضا ، خود ، محافظت گروه را از اطلاعات زیان آور که ممکن است رضایت گروه را تهدید کند ، به عهده می گیرند .

منبع : وین ک.هوی و سیسل ج . میسکل . تئوری تحقیق و عمل در مدیریت آموزشی جلد2{ترجمه دکتر میر محمد سید عباس زاده(1376)}.انتشارات دانشگاه ارومیه.

00000000000000000000000000

 

 

سایرمطالب مرتبط با آموزش و پرورش ،معلمین،مشاوران، کلاس درس ، روش های تدریس و مدیریت

_صفحه اصلی سایت زیبا وبwww.zibaweb.com